HCV jest jednoniciowym wirusem RNA, należącym do rodziny Flaviviridae. Został zidentyfikowany jako czynnik wywołujący wirusowe zapalenie wątroby typu C (WZW C) dopiero w 1989 r. Zakażenie tym wirusem często prowadzi do przewlekłej postaci choroby, która może skończyć się marskością wątroby ze wszystkimi jej konsekwencjami, takimi jak niewydolność wątroby, nadciśnienie wrotne, pierwotny rak wątrobowokomórkowy.
Tylko metody biologii molekularnej, takie jak PCR pozwalają na jednoznaczne zidentyfikowanie aktywnego zakażenia wirusem zapalenia wątroby typu C, umożliwiając szybkie (już po około 2 tygodniach od momentu zakażenia) i wiarygodne postawienie diagnozy, co jest szczególnie istotne przy ostrej postaci choroby. Poza tym wczesne wykrycie zakażenia pozwala na wdrożenie właściwej terapii, która już teraz gwarantuje wyleczenie u 50% chorych zakażonych genotypem 1 wirusa HCV, a w przypadku chorych zakażonych genotypem 2 lub 3 odsetek ten przekracza nawet 80%. Możliwości jakie dają nam techniki biologii molekularnej to jedyne tak skuteczne metody potwierdzające obecność czynnika infekcyjnego – testy serologiczne nie mogą być wyłączną podstawą rozpoznania zakażenia. Metoda real-time PCR pozwala ponadto na ocenę ilościową, czyli dokładne określenie, jaka liczba kopii wirusa znajduje się w każdym mililitrze krwi pacjenta [HCV - ilościowo]. Jest to ważne przy kwalifikowaniu chorego do leczenia m.in. interferonem i rybawiryną, a także do monitorowania jego skuteczności. Częstość pozytywnych odpowiedzi na leczenie interferonem i rybawiryną jest większa u chorych z małym stężeniem HCV RNA. Zgodnie z zaleceniami Polskiej Grupy Ekspertów HCV pierwsze oznaczenie HCV RNA powinno być wykonane po 12 tyg. leczenia, a następnie co 24 tyg.
W obliczu braku szczepionki przeciw HCV skuteczne leczenie ma bardzo duże znaczenie epidemiologiczne, ponieważ dzięki niemu zmniejsza się w populacji liczba potencjalnych źródeł zakażenia.
Światowa Organizacja Zdrowia szacuje, że zakażeni HCV stanowią 3% populacji światowej. Według Polskiej Grupy Ekspertów HCV liczba zakażonych w Polsce wynosi ok. 730 tysięcy, zaś 97% spośród nich nie jest świadoma zagrożenia, co sprzyja rozprzestrzenianiu się choroby. W około 80% przypadków zakażenie przechodzi w przewlekłą postać bezobjawową, która w 20% przypadków po 10 – 20 latach skończy się marskością wątroby, natomiast u ok. 5% rozwinie się pierwotny rak tego narządu.
Źródło zakażenia stanowią chorzy na wirusowe zapalenie wątroby typu C oraz nosiciele wirusa. HCV przenosi się podczas kontaktu z krwią osoby zakażonej, do czego dochodzi najczęściej podczas zabiegów medycznych (operacji, badań, zastrzyków itd.) oraz niemedycznych (wykonywanie tatuażu, wizyty u fryzjera czy kosmetyczki itp.) wykonywanych z użyciem niesterylnego sprzętu. Groźba zakażenia na drodze stosunków seksualnych istnieje, lecz nie jest ona wysoka w porównaniu z możliwością zakażenia się np. wirusem HBV. Istnieje także ryzyko transmisji wirusa z zakażonej matki na dziecko.
Okres inkubacji wirusa zapalenia wątroby typu C wynosi od 14 do 180 dni. Zakażenie HCV jest bardzo często określane jako „cicha epidemia”, gdyż tylko u ok. 20% osób zakażonych można zauważyć objawy ostrego okresu choroby. Zwykle są one mało charakterystyczne lub niewyraziste (np. złe samopoczucie, ciągłe zmęczenie, osłabienie, nudności, objawy charakterystyczne dla grypy). Typowe zażółcenie skóry i oczu pojawia się tylko w 10% przypadków zakażeń. Bardziej charakterystyczne objawy występują po wielu latach w zaawansowanym stadium choroby i wiążą się z rozwojem marskości wątroby. Dlatego niezwykle istotne jest wczesne i właściwe rozpoznanie zakażenia [HCV – jakościowo] oraz rozpoczęcie odpowiedniego leczenia, co zwiększa znacząco szanse na skuteczność terapii. Chroniczne schorzenie wątroby związane z HCV jest głównym wskazaniem do transplantacji tego narządu.
Podstawą diagnostyki zakażenia HCV są testy serologiczne wykrywające przeciwciała anty-HCV. Oznaczanie anty-HCV może dać wynik dodatni nie wcześniej niż po kilkunastu tygodniach od zakażenia, a zdarza się że dopiero po pół roku. W tym okresie jest to więc marker zawodny. Poza tym obecne we krwi przeciwciała anty-HCV mogą świadczyć o tym, iż pacjent jest ozdrowieńcem po przebytym zapaleniu wątroby typu C i ma przetrwałe przeciwciała przeciwko wirusowi – u ok. 20% chorych dochodzi do wyeliminowania wirusa bez leczenia. Także u osób chorych z upośledzoną odpornością (np. poddanych leczeniu immunosupresyjnemu po przeszczepie narządów) często nie wykrywa się obecności przeciwciał anty-HCV, pomimo czynnego zakażenia, gdyż produkowana przez nich ilość przeciwciał jest niewystarczająca do wykrycia testami serologicznymi.
Dostępne badania:
Pakiety badań:
Materiał do badań: osocze / surowica
Termin realizacji badania: od 3 do 10 dni roboczych
